Proziaki — podkarpackie chlebki na sodzie z masłem czosnkowym

Do dużej miski wsyp 400 g mąki pszennej typu 550, całe 4 g sody oczyszczonej i 5 g soli. Dokładnie wymieszaj trzepaczką, rozbijając ewentualne grudki sody, aby równomiernie rozeszła się w mące. Osobno odważ 20 g mąki do podsypywania. Nie dodawaj tej całej zapasowej porcji do miski i nie zastępuj sody proszkiem do pieczenia.

Odważ 250 g naturalnego kefiru 2% i wymieszaj go w drugiej misce z całym jajkiem M, około 50 g bez skorupki. Kefir ma być zwykłym kwaśnym napojem mlecznym, bez dodanego cukru i aromatów, nie świeżym mlekiem. Nie przeliczaj ilości z objętości opakowania: w tej recepturze ważymy nabiał. Roztrzep widelcem do połączenia żółtka z białkiem.

Wlej całą mieszankę kefiru i jajka do mąki. Najpierw połącz łyżką, a następnie zagniataj dłonią około 2–3 minut, tylko do zebrania suchej mąki i uzyskania jednolitego miękkiego ciasta. Może delikatnie kleić się do palców; nie wyrabiaj go długo jak chleba drożdżowego. Przykryj miskę i odstaw na 15 minut. Nie dosypuj nieodmierzonej mąki do środka.

W czasie odpoczynku ciasta odważ 8 g obranego świeżego czosnku i rozetrzyj na drobną pastę. Połącz z całymi 100 g miękkiego masła oraz 1 g soli, starannie zbierając składniki ze ścianek miseczki. Nie roztapiaj masła i nie dodawaj ziół, oleju ani dodatkowej soli. Przygotowane masło przeznacz do podania, a nie do natłuszczenia patelni.

Blat i wałek oprósz cienko częścią z odważonych 20 g mąki. Wyłóż całe ciasto i rozwałkuj na prostokąt około 24 × 28 cm, grubości około 1 cm. Jeśli się przykleja, użyj odrobiny kolejnej mąki z tej samej puli; nie wciskaj całego zapasu w ciasto. Najważniejsza jest równa grubość, aby wszystkie chlebki podobnie się piekły. Niewykorzystana mąka zostaje poza przepisem.

Nożem lub skrobką podziel prostokąt na 3 równe kolumny i 4 rzędy, otrzymując 12 kawałków około 8 × 7 cm. Nie wycinaj kółek i nie odrzucaj brzegów; wykorzystujemy całe ciasto. Delikatnie rozsuń kawałki i strzep luźną mąkę z ich powierzchni, aby nie paliła się na patelni. Nie rozpłaszczaj ponownie i nie zagniataj każdego kawałka w ciasną kulkę.

Patelnię z grubym dnem o średnicy około 26 cm rozgrzewaj przez 2–3 minuty na średnio małym ogniu. Nie dodawaj oleju ani przygotowanego masła i nie doprowadzaj pustej patelni do dymienia. Przygotuj łopatkę oraz kratkę na gotowe chlebki. Będziemy piec 3 partie po 4 sztuki, z odstępami umożliwiającymi swobodne obracanie i lekkie podrastanie.

Ułóż 4 chlebki na patelni i piecz około 10–12 minut łącznie, obracając mniej więcej co 2 minuty. Powierzchnia ma stopniowo pokrywać się rumianymi cętkami, a boki lekko urosnąć. Jeśli ciemnieją już po chwili, zmniejsz ogień: mocno przypieczony spód nie oznacza gotowego środka. Tak samo upiecz pozostałe 2 partie. Między nimi po lekkim przestudzeniu usuń luźną przypaloną mąkę.

Pierwszy gotowy chlebek przełam i sprawdź, czy środek jest miękki i porowaty, bez mokrego surowego ciasta. Gdy potrzeba, dopiekaj partię kilka minut na mniejszym ogniu, zamiast mocniej przypalać wierzch. Gotowe sztuki odkładaj na kratkę na około 5 minut, aby odparowały; nie zamykaj gorących w pojemniku. Ten krótki odpoczynek kolejnych partii może trwać podczas pieczenia następnych.

Podziel 12 proziaków na 6 porcji po 2 sztuki, uwzględniając przełamany do sprawdzenia chlebek. Całe masło czosnkowe rozdziel między porcje i rozsmaruj na jeszcze ciepłych chlebkach. Nie dodawaj sosu lub dekoracji. Resztki chlebków po ostudzeniu i masło przechowuj oddzielnie, szczelnie przykryte w lodówce, do 2 dni. Chlebki odgrzej łagodnie na suchej patelni; masła z surowym czosnkiem nie zostawiaj na noc poza lodówką.